Klantcase: Hoe OB&A zorgorganisatie Amstelring hielp bij het versterken van de ouderenzorg
Dubbele vergrijzing, personeelstekorten, een overheid met de hand op de knip en ouderen die langer thuis wonen: de ouderenzorg moet anders. Zorgorganisatie Amstelring werkte daarom de afgelopen vier jaar aan een nieuwe visie op behandelen en de implementatie daarvan, met ondersteuning van Oldenburg Bonsèl & Associates (OB&A). Kwartiermaker Erik Schuppers en projectleider Ilse Bruijne vertellen over de samenwerking.
Waarom had Amstelring een nieuwe visie op behandeling nodig?
Erik: “Amstelring wilde een nieuwe inclusieve wijk bouwen in Hoofddorp. Het was 2021 en het werd steeds duidelijker dat de ouderenzorg fundamenteel moet veranderen. Het aantal ouderen groeit terwijl er minder zorgprofessionals zijn en het budget niet meegroeit. Ook breiden de verpleeghuisplaatsen niet uit. In plaats van een traditioneel verpleeghuis wilde Amstelring woningen waar verpleeghuiszorg wordt geboden. Maar dan meer van deze tijd, gecombineerd met verschillende woonvormen voor jong en oud. De vraag was hoe deze zorglocatie eruit moest zien en hoe een nieuwe manier van behandelen daarin ou passen. Omdat Amstelring 23 locaties heeft, lag het voor de hand om dit organisatiebreed aan te pakken. Zo ontstond de behoefte aan een nieuwe visie op behandeling.
Waarom is OB&A gevraagd hiermee te helpen?
Ilse: “Wij hebben veel ervaring met behandeldiensten en veranderopgaven in de ouderenzorg. We spreken de taal van de teams, want we kennen de praktijk goed. Erik heeft eerder gewerkt als manager van een behandeldienst en ik als fysiotherapeut en leidinggevende in de zorg. Daardoor kunnen we gericht meedenken, ons inleven en meewerken. Tegelijk kunnen we als externen anders naar de situatie kijken en stellen we kritische vragen. We zijn een soort vertrouwde buitenstaander.”
Hoe ging de ontwikkeling van de nieuwe visie?
Erik: “We voerden eerst gesprekken met de belangrijkste belanghebbenden in de organisatie. We benadrukten dat de oude manier van werken niet verkeerd was, maar dat onze opgave niet meer past bij de huidige werkelijkheid. Die urgentie moest eerst goed doordringen. Ondertussen werkten de architecten aan de eerste ontwerpen en speelden er veel ontwikkelingen in de maatschappij. Ouderen die langer thuis blijven wonen bijvoorbeeld, meer eigen regie nemen en de ontwikkeling van verpleeghuiszorg thuis. Dat vroeg om balanceren en koers houden. Uiteindelijk moesten we knopen doorhakken.”
Hoe ging de implementatie van de visie?
Ilse: “Erik had gezorgd voor een zorgvuldig visietraject, met als uitkomst een visie waar mensen achter staan. Deze stap wordt vaak overgeslagen, terwijl dat eigenlijk niet kan bij een grote transformatie. Amstelring had ons er de tijd voor gegeven – zo’n anderhalf jaar. Daardoor kon ik, samen met programmamanager Jan-Kees Jongejan, goed van start met de implementatie. Wij voerden gesprekken over wat de visie betekent voor het werk van behandelaars. De stip op de horizon was duidelijk, maar de weg ernaartoe lag niet vast: teams kregen ruimte om zelf invulling te geven. Behandelaren zagen ook dat de zorg in de toekomst niet meer te organiseren en betalen is als we niet veranderen.”
Erik: “Tijdens de implementatie organiseerden we drie symposia met zo’n 250 behandelaren plus collega’s vanuit locatiemanagement, kwaliteit en beleid. Bij de tweede bijeenkomst merkte je al dat het gesprek was veranderd: mensen maakten concreet wat ze anders deden of wilden gaan doen. Er kwam echt een cultuurverandering op gang.”
Waren er uitdagingen bij de implementatie?
Ilse: “Jazeker. Amstelring is een grote organisatie (4.000 medewerkers, 23 locaties en extramurale zorg) en is Rijnlands georganiseerd. Kortweg betekent dat decentrale besluitvorming en veel professionele autonomie. In een dergelijke organisatie is cultuurverandering per definitie complex. Tegelijk wonen ouderen steeds langer thuis, waardoor de zorgvraag deels verschuift naar de eerste lijn. Amstelring koos er voor, binnen de nieuwe visie, om zich te richten op alle ouderen in de wijk met een zorgvraag en niet meer alleen op verpleeghuisbewoners. Met hetzelfde aantal behandelaren vraagt dat om andere keuzes en nauwere samenwerking met de eerstelijnszorg.”
Wat is er bijvoorbeeld veranderd bij Amstelring?
Ilse: “Centraal stond de vraag: waar kunnen we behandeling het meest effectief inzetten, gezien de verschuiving naar de wijk en de verbreding en uitbreiding van de doelgroep?”
We kijken nu strikter of er daadwerkelijk een behandeldoel is. Zo niet, dan bekijken we hoe we een adviserende rol kunnen spelen in het dagelijks leven. De vraag van de bewoner staat centraal. Zo wordt bewegen niet langer alleen in een aparte fysioruimte aangeboden, maar juist geïntegreerd in het dagelijks leven en de omgeving. Er is meer aandacht gekomen voor de eigen regie van bewoners en betrokkenheid en participatie van naasten. Zorgprofessionals sluiten bewuster aan bij wat iemand zelf wil en kan, en ondersteunen waar nodig. Dat kan zitten in kleine dagelijkse handelingen, maar ook in het maken van persoonlijke keuzes die bijdragen aan kwaliteit van leven, ook in de laatste levensfase.”
Hoe gaat het nu verder?
Erik: “Het programma is afgerond, maar Amstelring gaat verder met de implementatie. De ontwikkelingen in de ouderenzorg gaan ook door. Zo hebben nieuwe generaties weer andere wensen. Dat vraagt om aanpassing van de manier van werken. OB&A blijft betrokken, en we hebben binnen Amstelring ook mensen opgeleid om hier het gesprek over aan te blijven gaan. We delen de opgedane kennis en ervaring ook via het Netwerk Leidinggevenden Behandeldienst in de Ouderenzorg, dat we na de coronaperiode hebben opgezet. Die uitwisseling is prettig en samenwerking is ook nodig om schaarse capaciteit beter te verdelen. En we merken ook dat andere organisaties met deze vragen bezig zijn en ondersteuning zoeken.”
Hoe heeft Amstelring de samenwerking ervaren?
Alice Veen-Bos, manager behandeling & advies bij Amstelring: “Het was heel prettig om samen te werken met Erik en Ilse. Waar Amstelring bruist van de ideeën, heeft OB&A ons geholpen om hier om op gestructureerde wijze handen en voeten aan te geven. Zorgvuldigheid en een stapsgewijze aanpak, zijn hier belangrijke voorwaarden in. Het consequent herhalen van de visie en urgentie was de eerste stap, waar Erik ons zeer goed bij geholpen heeft. Het veranderverhaal ging leven, het waarom is helder. Vanaf daar nam Ilse (samen met Jan-Kees) het stokje over en konden zij echt met de professionals de vertaalslag van het waarom naar het hoe maken. Hierbij hielp het heel erg dat Ilse de taal van de behandelaar spreekt. Ze kan hierop aansluiten en meedenken zonder de visie uit het oog te verliezen. Nu ruim vier jaar later zijn we een eind op weg. De behandelaren zijn nu grotendeels zelf in staat om de verandering verder vorm te geven en borgen.”
Mario Baltes, manager behandeling & advies bij Amstelring: “Als vertrouwde buitenstaander heeft OB&A ons fantastisch geholpen. Door scherpe vragen te stellen om te komen tot waar het echt over moet gaan, met professioneel projectmanagement en door acceptatie te creëren binnen onze organisatie. Dit telkens in nauwe afstemming en samenwerking met het management en de raad van bestuur. Samen hebben we vorm gegeven aan dit proces. Deze ‘vreemde ogen’ dwongen niet, maar gaven ons vleugels in dit intensieve veranderproces”.
Meer informatie:
Wil je weten hoe Oldenburg Bonsèl & Associates (OB&A) jouw organisatie kan ondersteunen? Neem contact op voor meer informatie of een vrijblijvend gesprek:
Contactgegevens Ilse Bruijne:
E-mail: i.bruijne@oldenburgbonsel.nl
Tel: 06 - 2927 7374
